Λένε ότι η Κάρπαθος είναι ένα νησί με άγρια ομορφιά και ξεχωριστή προσωπικότητα και μετά από 5 μέρες διακοπές στο νησί μπορώ να το επιβεβαιώσω. Συνδυάζει πολυσύχναστες παραλίες, απομονωμένους όρμους, ορεινά παραδοσιακά χωριά, αρχαία μνημεία και μια φύση που σε καλεί να τη εξερευνήσεις με τα πόδια.
Σε κάθε σημείο του ορίζοντα θα συναντήσετε και μια διαφορετική εικόνα. Στον νότο κυριαρχούν ο άνεμος, οι αμμώδεις ακτές και το windsurfing. Στην ανατολή απλώνονται μερικές από τις πιο γνωστές παραλίες του νησιού. Στη δύση τα χωριά κοιτούν το ηλιοβασίλεμα, ενώ στον βορρά η Όλυμπος, το Διαφάνι και η Σαρία φανερώνουν την πιο άγρια και παραδοσιακή πλευρά του τόπου.
1. Οι 40+ παραλίες
Η Κάρπαθος διαθέτει περίπου 160 χιλιόμετρα ακτογραμμής, με παραλίες που αλλάζουν μορφή και χαρακτήρα από περιοχή σε περιοχή. Η Απέλλα ξεχωρίζει για τα τιρκουάζ νερά, τα βότσαλα και τις πευκόφυτες πλαγιές που φτάνουν κοντά στη θάλασσα. Η Κυρά Παναγιά συνδυάζει χρυσαφένια ακτή, βαθιά νερά και το χαρακτηριστικό εκκλησάκι με τον κόκκινο τρούλο, ενώ η Αχάτα αγκαλιάζεται από επιβλητικούς βράχους.
Για οργανωμένες βουτιές μπορείτε να επιλέξετε την Αμμοοπή, την Κυρά Παναγιά, τον Λευκό και τις δημοφιλείς ακτές γύρω από τα Πηγάδια. Για περισσότερη ηρεμία αξίζει να αναζητήσετε τον Άγιο Μηνά (σσ. το πιο όμορφο μπάνιο που έκανα στην Κάρπαθο), τη Νάτη και τη Φορόκλι, όπου η διαδρομή αποτελεί μέρος της εμπειρίας. Θέλει σωστό αυτοκίνητο και εμπείρια στην χωμάτινη οδήγηση, αλλιώς υπάρχουν και τουρς με καραβάκια. Στο νότιο τμήμα του νησιού, ο Διακόφτης εντυπωσιάζει με τη λεπτή άμμο, τα ρηχά νερά και τις φωτεινές αποχρώσεις του γαλάζιου.
2. Τα ηλιοβασιλέματα
Η ορεινή μορφολογία και τα χωριά της δυτικής πλευράς χαρίζουν στην Κάρπαθο μερικά από τα ωραιότερα δειλινά του Αιγαίου. Στην Όλυμπο ο ήλιος χάνεται πίσω από το πέλαγος, φωτίζοντας τα αμφιθεατρικά σπίτια, τις αυλές και τους ανεμόμυλους. Το χωριό μοιάζει εκείνη την ώρα να αιωρείται ανάμεσα στο βουνό και στη θάλασσα.
Στα Σπόα, οι γύρω πλαγιές και οι παλιοί ανεμόμυλοι δημιουργούν ένα πιο λιτό και άγριο σκηνικό. Στο Μεσοχώρι, η θέα ανοίγει προς τη δυτική ακτή και το φως απλώνεται πάνω στα λευκά σπίτια, στα στενά και στις αυλές με τα λουλούδια. Στην Αρκάσα μπορείτε να το απολαύσετε και με συνοδεία κοκτέιλ στο Nustema, ένα απ’ τα πιο ενδιαφέροντα μπαράκια του νησιού.
3. Η Όλυμπος
Οι ντόπιοι τον αποκαλούν και Έλυμπο και αν με ρωτάτε αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο χωριό του νησιού. Εξ ου και η ειδική μνεία. Είναι χτισμένος αμφιθεατρικά πάνω σε μια απότομη πλαγιά και διαθέτει πολύχρωμα σπίτια, στενά σοκάκια, παλιούς ανεμόμυλους, ξυλόφουρνους και μικρά εργαστήρια.
Οι τοπικές ενδυμασίες, το καρπάθικο ιδίωμα με τα δωρικά στοιχεία, η μουσική και τα παραδοσιακά επαγγέλματα αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής. Περπατώντας στον κεντρικό δρόμο θα συναντήσετε γυναίκες που φορούν την τοπική φορεσιά, τεχνίτες που κατασκευάζουν χειροποίητα υποδήματα και ταβέρνες όπου οι μακαρούνες ετοιμάζονται μπροστά στους επισκέπτες.
4. Η Σαρία των πειρατών
Η Σαρία βρίσκεται στο βόρειο άκρο της Καρπάθου και χωρίζεται από το κυρίως νησί με έναν στενό πορθμό πλάτους περίπου 100 μέτρων. Η επίσκεψη γίνεται συνήθως με καραβάκι από το Διαφάνι (σσ. εμείς πήγαμε με το Nikos boat) ή τα Πηγάδια και συνδυάζει κολύμπι, πεζοπορία και εξερεύνηση αρχαιολογικών καταλοίπων.
Στη θέση Παλάτια σώζονται παλαιοχριστιανικά και μεσαιωνικά κτίσματα. Ο ιδιαίτερος οικισμός με τα θολωτά κτίρια, που χρονολογείται γύρω στον 10ο αιώνα, πιθανολογείται ότι υπήρξε αραβικός οικισμός ή ορμητήριο Σαρακηνών πειρατών. Στη Σαρία βρίσκονται επίσης τα ερείπια του Άργους, ενός παλιού αγροτικού οικισμού που συνδεόταν με τους κατοίκους της Ολύμπου.
Το φαράγγι πίσω από την παραλία των Παλατιών οδηγεί στο εσωτερικό του νησιού, ανάμεσα σε βράχια, χαμηλή βλάστηση και εγκαταλελειμμένα κτίσματα. Η Σαρία αποτελεί σημαντικό βιότοπο για πουλιά και θαλάσσιους οργανισμούς και ανήκει μαζί με τη βόρεια Κάρπαθο στο δίκτυο Natura 2000.
5. Οι περιπατητικές διαδρομές
Η Κάρπαθος φιλοξενεί ένα εκτεταμένο δίκτυο περίπου 60 χαρτογραφημένων μονοπατιών, κυρίως στο βόρειο και στο ορεινό τμήμα της. Οι διαδρομές περνούν από πευκοδάση, παλιά καλντερίμια, αγροτικούς οικισμούς, ξωκλήσια, φαράγγια και παραλίες που προσεγγίζονται ποδαράτα.
Ανάμεσα στις χαρακτηριστικές επιλογές βρίσκονται η διαδρομή από τα Σπόα προς το Μεσοχώρι, τα μονοπάτια γύρω από την Όλυμπο και την Αυλώνα, η πορεία προς τον φυσικό όρμο του Τρίστομου (8,4 χιλόμετρα, γεμάτες 4 ώρες) και η πεζοπορική εξερεύνηση της Σαρίας.
Το Ecotourism Karpathos οργανώνει καθοδηγούμενες πεζοπορίες, βοτανικούς περιπάτους, παρατήρηση πουλιών, εμπειρίες μελισσοκομίας και μαθήματα παραδοσιακής μαγειρικής. Το Art and Walk συνδυάζει περιπάτους και ορεινές διαδρομές με δημιουργικά εργαστήρια, αγροτικές εμπειρίες και ξεναγήσεις στα χωριά.
6. Οι μακαρούνες
Οι καρπάθικες μακαρούνες παρασκευάζονται από αλεύρι και νερό, πλάθονται στο χέρι και αποκτούν το χαρακτηριστικό βαθούλωμα με την πίεση των δαχτύλων. Σερβίρονται με βούτυρο, τσιγαρισμένο κρεμμύδι και τριμμένο τοπικό τυρί, συνήθως αρμυροτύρι. Μια ακόμη εκδοχή τις συνοδεύει με σιτάκα (συγγενεύει με τη στάκα της γειτονικής Κρήτης, αλλά πρόκειται για δύο διαφορετικά προϊόντα), ένα παραδοσιακό, αργοψημένο κρεμώδες γαλακτοκομικό προϊόν με συμπυκνωμένη, έντονη γεύση που συναντάται κυρίως στην Κάσο αλλά και στην Κάρπαθο.
Στις ταβέρνες του νησιού αξίζει επίσης να δοκιμάσετε κρεμμυδόπιτα, ντόπιο κατσικάκι, χορτόπιτες και ψωμιά ψημένα σε ξυλόφουρνο. Το Πάσχα, ξεχωριστή θέση έχει το βυζάντι. Είναι αρνί ή κατσίκι γεμιστό με ρύζι και μυρωδικά, το οποίο ψήνεται αργά μέσα σε σκεπαστό πήλινο σκεύος σε ξυλόφουρνο. Δεν λείπει και το ψάρι απ’ την καρπάθικη διατροφή. Στο Φοινίκι θα φας το πιο νόστιμο ψάρι καλαμάκι στο εστιατόριο Δελφίνι.
Για γλυκό, η σισαμομέλη συνδυάζει μέλι και σουσάμι και συνδέεται παραδοσιακά με τους καρπάθικους γάμους. Η τοπική κουζίνα συμπληρώνεται με ξεροτήγανα με μέλι, τον τοπικό μπακλαβά, μελόπιτες και προϊόντα όπως το θυμαρίσιο μέλι και το κρασί της ορεινής Καρπάθου.
7. Τα πανηγύρια και τη μουσική της
Τα πανηγύρια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της καρπάθικης ζωής. Το τραπέζι, η μουσική, ο χορός και οι αυτοσχέδιες μαντινάδες ενώνουν κατοίκους και επισκέπτες σε μια γιορτή που συχνά διαρκεί πολλές ώρες.
Στις 15 Αυγούστου πραγματοποιούνται μεγάλα γλέντια στην Όλυμπο, στο Διαφάνι, στο Απέρι και στις Μενετές. Στις 8 Σεπτεμβρίου γιορτάζει η Παναγία η Μεσοχωρίτισσα στο Μεσοχώρι. Στην Όλυμπο, ο εορτασμός του Δεκαπενταύγουστου κορυφώνεται στην πλατεία με τον αργόσυρτο Κάτω Χορό (λέγεται και σιγανός) και τις τοπικές φορεσιές. Θα βρείτε όλα τα σημαντικά πανηγύρια εδώ.
8. Ο Αφιάρτης και το windsurfing
Το νότιο τμήμα της Καρπάθου φημίζεται για τους δυνατούς βορειοδυτικούς ανέμους, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. Η περιοχή του Αφιάρτη κοντά στο αεροδρόμιο του νησιού έχει εξελιχθεί σε σημαντικό προορισμό για windsurfing, προσελκύοντας αθλητές από πολλές χώρες.
Ο Μακρύς Γιαλός, γνωστός και ως Chicken Bay (σσ. χρησιμοποιείται αποκλειστικά από τους surfers και αναφέρεται στο επίπεδο δυσκολίας) της διαθέτει ρηχά νερά και συνθήκες κατάλληλες για τα πρώτα μαθήματα. Οι γύρω όρμοι προσφέρουν ισχυρότερο άνεμο και μεγαλύτερη πρόκληση για έμπειρους αθλητές. Στον Αγριλαοπόταμο θα κάνεις και kite surfing.
9. Τα αρχαία και βυζαντινά μνημεία
Στην Αρκάσα βρίσκεται η ακρόπολη του Παλαιοκάστρου, με κατάλοιπα οχύρωσης από τα αρχαϊκά, κλασικά και ελληνιστικά χρόνια. Στην ίδια περιοχή σώζονται τα ερείπια της παλαιοχριστιανικής βασιλικής της Αγίας Αναστασίας, η οποία χρονολογείται στον 5ο αιώνα.
Κοντά στα Πηγάδια βρίσκεται η Αγία Φωτεινή, μια τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική του 5ου και του 6ου αιώνα. Στη βόρεια Κάρπαθο, η Βρουκούντα διατηρεί ίχνη μιας από τις αρχαίες πόλεις του νησιού, με λαξευτούς τάφους, ερείπια και το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη μέσα σε σπηλιά.
10. Το καρπάθικο σπίτι
Το παραδοσιακό καρπάθικο σπίτι διαθέτει ξυλόγλυπτα έπιπλα, πολύχρωμα υφαντά, κεντήματα, βοτσαλωτά δάπεδα και τον χαρακτηριστικό σουφά, το υπερυψωμένο ξύλινο τμήμα που αποτελούσε τον βασικό χώρο ύπνου της οικογένειας. Ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα μπορείτε να γνωρίσετε στο Λαογραφικό Μουσείο του Όθους. Είχα την ευκαρία να κοιμηθώ σε ένα τέτοιο κρεβάτι στο κατάλυμα Όλυμπος Αρχιπέλαγος.
