Ελληνικά βιβλία γεωγραφίας του 18ου και 19ου αιώνα

Βιβλία γεωγραφίας στα ελληνικά γράφονταν και κυκλοφορούσαν για πολλές δεκαετίες πριν από την Ελληνική Επανάσταση και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους. Πρόκειται είτε για σχολικά εγχειρίδια είτε για βιβλία που απευθύνονται σε ένα ευρύτερο κοινό. Από τα μέσα περίπου του 18ου αιώνα το μάθημα της γεωγραφίας άρχισε να διδάσκεται στα ελληνικά σχολεία, παράλληλα με τα μαθήματα των φυσικών επιστημών (μαθηματικά, φυσική, αστρονομία κλπ.). Ας κάνουμε μια μικρή περιήγηση σε ορισμένα από τα βιβλία αυτά, βλέποντας χαρακτηριστικά αποσπάσματα που καθρεφτίζουν τις γνώσεις και τις αντιλήψεις της εποχής τους.

Εισαγωγή εις τα Γεωγραφικά και Σφαιρικά

Το 1716 κυκλοφόρησε το έργο του πατριάρχη Ιεροσολύμων Χρύσανθου Νοταρά, Εισαγωγή εις τα Γεωγραφικά και Σφαιρικά. Στο βιβλίο περιέχεται ο πρώτος χάρτης της νεότερης εποχής στα ελληνικά, με τίτλο Πίναξ Γεωγραφικός τῆς τε Παλαιᾶς καί Νέας Ἀπάσης Ἐγνωσμένης Γῆς.

Ο παγκόσμιος χάρτης του Χρύσανθου Νοταρά
Ο παγκόσμιος χάρτης του Χρύσανθου Νοταρά
Σχεδιαγράμματα με τις ονομασίες των ανέμων
Σχεδιαγράμματα με τις ονομασίες των ανέμων
Περιγραφή της Ευρώπης, όπου λύνονται διάφορες παρεξηγήσεις όσον αφορά την χλωρίδα, την πανίδα και άλλα ζητήματα…
Περιγραφή της Ευρώπης, όπου λύνονται διάφορες παρεξηγήσεις όσον αφορά την χλωρίδα, την πανίδα και άλλα ζητήματα…

Γεωγραφία Παλαιά και Νέα

Το 1728 εκδόθηκε το έργο του Μελέτιου Μήτρου (μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αθηνών) με τίτλο Γεωγραφία Παλαιά και Νέα, το πρώτο εκτεταμένο γεωγραφικό έργο της νεότερης εποχής στα ελληνικά.

Χάρτης της Αφρικής. Η Βόρεια Αφρική αναγράφεται ως Βαρβαρία, η νότια ως Καφρερία, ενώ το Σουδάν έχει μετακομίσει στη δυτική Αφρική…
Χάρτης της Αφρικής. Η Βόρεια Αφρική αναγράφεται ως Βαρβαρία, η νότια ως Καφρερία, ενώ το Σουδάν έχει μετακομίσει στη δυτική Αφρική…
Περιγραφή της Πόλης του Ακρωτηρίου (του γνωστού Κέιπ Τάουν) στη Νότια Αφρική
Περιγραφή της Πόλης του Ακρωτηρίου (του γνωστού Κέιπ Τάουν) στη Νότια Αφρική
Οι 13 τότε επαρχίες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Οι 13 τότε επαρχίες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Περιγραφή των νησιών Γροιλανδία, Σπιτσβέργη και Νέα Ζέμπλια (σήμερα Νόβαγια Ζεμλιά) που χαρακτηρίζονται ως «Άγνωστη Γη», καθώς μέχρι τότε είχαν εξερευνηθεί ελάχιστα ή καθόλου
Περιγραφή των νησιών Γροιλανδία, Σπιτσβέργη και Νέα Ζέμπλια (σήμερα Νόβαγια Ζεμλιά) που χαρακτηρίζονται ως «Άγνωστη Γη», καθώς μέχρι τότε είχαν εξερευνηθεί ελάχιστα ή καθόλου

Στοιχεία Γεωγραφίας

Το 1804 τυπώθηκε στη Βιέννη το έργο των Νικηφόρου Θεοτόκη και Άνθιμου Γαζή με τίτλο Στοιχεία Γεωγραφίας, το οποίο προοριζόταν για σχολική χρήση.

Η διοικητική διαίρεση της Ευρώπης το 1804
Η διοικητική διαίρεση της Ευρώπης το 1804
Περιγραφή της Φλόριδας και των κατοίκων της
Περιγραφή της Φλόριδας και των κατοίκων της
Περιγραφή του νησιού «Λαγκερότα» (σήμερα Λανθαρότε) των Καναρίων νήσων
Περιγραφή του νησιού «Λαγκερότα» (σήμερα Λανθαρότε) των Καναρίων νήσων

Γεωγραφία μεθοδική και καταγραφή απάσης της οικουμένης

Το 1818 ο Διονύσιος Πύρρος, ιερέας και δάσκαλος στην Αθήνα, δημοσίευσε το έργο του με τίτλο Γεωγραφία μεθοδική και καταγραφή απάσης της οικουμένης, στο οποίο παρουσίαζε συγκεντρωμένη την ύλη που δίδασκε στους μαθητές του.

Ο παγκόσμιος χάρτης και διάφορα γεωμετρικά και αστρονομικά σχέδια. Ο Καναδάς αναφέρεται ως «Γη Άγνωστος», ο Ειρηνικός Ωκεανός ως «Αγαληνότατος» και η Αυστραλία ως «Νέα Ολλανδία». Επίσης, η Ανταρκτική απουσιάζει εντελώς, καθώς ανακαλύφθηκε λίγο αργότερα
Ο παγκόσμιος χάρτης και διάφορα γεωμετρικά και αστρονομικά σχέδια. Ο Καναδάς αναφέρεται ως «Γη Άγνωστος», ο Ειρηνικός Ωκεανός ως «Αγαληνότατος» και η Αυστραλία ως «Νέα Ολλανδία». Επίσης, η Ανταρκτική απουσιάζει εντελώς, καθώς ανακαλύφθηκε λίγο αργότερα
Μια γλαφυρή περιγραφή των ηθών των Ιταλών
Μια γλαφυρή περιγραφή των ηθών των Ιταλών
Περιγραφή του στενού της Σικελίας, όπου η γεωγραφία μπλέκεται με τη μυθολογία
Περιγραφή του στενού της Σικελίας, όπου η γεωγραφία μπλέκεται με τη μυθολογία
Και το όρος Τσιμποράσο!
Και το όρος Τσιμποράσο!

Των παιδίων η Γεωγραφία

Το 1832 κυκλοφόρησε το βιβλίο Των παιδίων η Γεωγραφία, το οποίο έγραψε ο Αμερικανός ιεραπόστολος Samuel Griswold Goodrich (γνωστός και ως Πέτρος ο Ομιλητής). Το βιβλίο αυτό, μαζί με άλλα που τύπωσε ο ίδιος, διδάσκονταν στα ελληνικά σχολεία μέχρι και το 1835 περίπου.

Περιγραφή των νησιών της Καραϊβικής (τότε Δυτικές Ινδίες)
Περιγραφή των νησιών της Καραϊβικής (τότε Δυτικές Ινδίες)
Πληροφορίες για τους λαούς της Σκανδιναβίας με εικόνες
Πληροφορίες για τους λαούς της Σκανδιναβίας με εικόνες
Νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού: Ινδονησία, Φιλιππίνες και άλλα
Νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού: Ινδονησία, Φιλιππίνες και άλλα
Βασιλης Παπαδοπουλος
Βασιλης Παπαδοπουλος
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Χαλκίδα, αλλά εδώ και χρόνια περιπλανιέμαι στην πρωτεύουσα. Σπούδασα ιστορία, η οποία μαζί με τη γεωγραφία είναι οι δύο εμμονές που με καταδιώκουν από την παιδική μου ηλικία. Λατρεύω τους χάρτες, την αρχιτεκτονική, το χάσιμο στους δρόμους των πόλεων και την Sade Adu

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *