Ζανζιβάρη, το αρχιπέλαγος των μπαχαρικών

Στόουν Τάουν (φωτ. Traveler by Unique)

γράφει ο Βασίλης Παπαδόπουλος

Το Αρχιπέλαγος της Ζανζιβάρης είναι μια ημιαυτόνομη περιοχή της Τανζανίας στην ανατολική Αφρική, με πληθυσμό γύρω στο 1,5 εκατομμύριο κατοίκους. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 35 χιλιομέτρων από την αφρικανική ακτή και αποτελείται από ένα σύνολο νησιών και κοραλλιογενών ατολών. Τα μεγαλύτερα νησιά του συμπλέγματος είναι η Ουνγκούτζα (το κύριο νησί) και η Πέμπα. Στην Ουνγκούτζα βρίσκεται και η Πόλη της Ζανζιβάρης, η πρωτεύουσα του νησιωτικού συμπλέγματος, κέντρο της οποίας είναι η Στόουν Τάουν.

Το Παλιό Θεραπευτήριο, χαρακτηριστικό κτίριο της Στοόυν Τάουν
Το Παλιό Θεραπευτήριο, χαρακτηριστικό κτίριο της Στοόυν Τάουν

Η ιστορία της Ζανζιβάρης υπήρξε ιδιαίτερα πολυκύμαντη και περιπετειώδης. Σε ένα ελληνορωμαϊκό κείμενο που χρονολογείται μεταξύ 1ου και 3ου αιώνα μ.Χ., γνωστό ως ο Περίπλους της Ερυθράς Θάλασσας, αναφέρεται η νήσος Μενουθιάς, η οποία πιθανότατα ταυτίζεται με την Ουνγκούτζα. Λόγω της στρατηγικής θέσης και του ευχάριστου κλίματος έγινε πόλος έλξης για Άραβες, Πέρσες και Ινδούς εμπόρους, οι οποίοι άρχισαν να αποικίζουν τα νησιά. Οι νέοι άποικοι αναμίχθηκαν με τους ντόπιους κατοίκους Μπαντού (που μιλούσαν τη γλώσσα Σουαχίλι). Οι Πέρσες έχτισαν εδώ τον πρώτο ζωροαστρικό ναό στο νότιο ημισφαίριο, ενώ αργότερα άρχισε σταδιακά να διαδίδεται το Ισλάμ. Το 1498 επισκέφθηκε τη Ζανζιβάρη ο Πορτογάλος εξερευνητής Βάσκο ντε Γκάμα και το 1503/1504 η περιοχή έγινε μέρος της πορτογαλικής αυτοκρατορίας ως τμήμα της επαρχίας της Αραβίας και της Αιθιοπίας και αργότερα της Μοζαμβίκης. Οι Πορτογάλοι εγκατέστησαν έναν εμπορικό σταθμό και κυβέρνησαν την περιοχή με τη βοήθεια των ντόπιων υποτελών Αράβων σουλτάνων.

Πολύχρωμο δρομάκι στη Στόουν Τάουν
Πολύχρωμο δρομάκι στη Στόουν Τάουν

Σταθμός στην ιστορία του αρχιπελάγους της Ζανζιβάρης ήταν το 1698, όταν έγινε τμήμα του Σουλτανάτου του Ομάν. Μάλιστα, στις αρχές του 19ου αιώνα (1832 ή 1840) η πρωτεύουσα του σουλτανάτου μεταφέρθηκε από τη Μουσκάτ του Ομάν στη Στόουν Τάουν. Οι σουλτάνοι ανέπτυξαν στην περιοχή μια οικονομία εμπορικών καλλιεργειών, δημιουργώντας φυτείες που μετέτρεψαν το αρχιπέλαγος σε έναν παράδεισο μπαχαρικών, με κύριο καλλιεργήσιμο προϊόν το γαρίφαλο. Την εποχή αυτή η Ζανζιβάρη έγινε το μεγαλύτερο σκλαβοπάζαρο της ανατολικής Αφρικής: τα καραβάνια των Αράβων δουλεμπόρων έφερναν σκλάβους από τις περιοχές των λιμνών στην αφρικανική ενδοχώρα και τους πουλούσαν στα σκλαβοπάζαρα της Στόουν Τάουν. Μαζί τους οι σκλάβοι έφερναν και ελεφαντόδοντο, ένα από τα βασικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της περιοχής.

Η Αγγλικανική εκκλησία στη Στόουν Τάουν, χτισμένη στη θέση του τελευταίου σκλαβοπάζαρου της πόλης (φωτ. Wikimedia Commons/Anton Zelenov)
Η Αγγλικανική εκκλησία στη Στόουν Τάουν, χτισμένη στη θέση του τελευταίου σκλαβοπάζαρου της πόλης (φωτ. Wikimedia Commons/Anton Zelenov)

Το 1890 η Ζανζιβάρη έγινε Βρετανικό προτεκτοράτο και το 1963 ανακήρυξε την ανεξαρτησία της. Τον επόμενο χρόνο ξέσπασε η Ζανζιβαριανή επανάσταση, κατά την οποία χιλιάδες Άραβες και Ινδοί κάτοικοι σκοτώθηκαν ή εκδιώχθηκαν. Η επανάσταση είχε ως αποτέλεσμα την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Ζανζιβάρης και της Πέμπα, η οποία λίγους μήνες αργότερα ενώθηκε με την ηπειρωτική Τανγκανίκα και δημιουργήθηκε το κράτος της Ενωμένης Τανζανίας. Από τότε η Ζανζιβάρη παραμένει ημιαυτόνομο τμήμα της Τανζανίας και έχει τη δική της κυβέρνηση και Βουλή.

Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα η Ζανζιβάρη παρήγε το 90% της παγκόσμιας παραγωγής γαρίφαλου (φωτ. Wikimedia Commons)
Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα η Ζανζιβάρη παρήγε το 90% της παγκόσμιας παραγωγής γαρίφαλου (φωτ. Wikimedia Commons)

Η Στόουν Τάουν, η παλιά πόλη της πρωτεύουσας, βρίσκεται στη δυτική ακτή του νησιού Ουνγκούτζα. Υπήρξε το βασικό λιμάνι για το εμπόριο μπαχαρικών και το δουλεμπόριο κατά τον 19ο αιώνα και διατηρεί μέχρι και σήμερα την ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική της φυσιογνωμία, αποτελώντας ένα μοναδικό μίγμα στοιχείων από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Στα δαιδαλώδη δρομάκια της συναντούμε κτίρια χτισμένα από κοραλλιογενή πετρώματα (από αυτά προέρχεται και το όνομα της πόλης), τα οποία συνδυάζουν αρχιτεκτονικά στοιχεία από την κουλτούρα Σουαχίλι με αραβικές, περσικές, ινδικές και ευρωπαϊκές επιρροές. Πολλά από τα σπίτια της πόλης χρονολογούνται ήδη από τον 18ο και 19ο αιώνα, ενώ φημίζονται για τις περίτεχνες σκαλιστές πόρτες τους, κατασκευασμένες από έβενο και διακοσμημένες με μπρούντζινα στοιχεία, σημάδι πλούτου και ευημερίας. Τα σπίτια, σε συνδυασμό με τα γραφικά σοκάκια και τις πολύχρωμες αγορές φρούτων και μπαχαρικών, δίνουν στην πόλη ένα ιδιαίτερα γοητευτικό χρώμα και μια πολυπολιτισμική ατμόσφαιρα. Το ιστορικό της κέντρο της Στόουν Τάουν είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO από το 2000.

Πωλητές φαγητού σε υπαίθρια αγορά (φωτ. Pajac Slovensky/Shutterstock Inc.)
Πωλητές φαγητού σε υπαίθρια αγορά (φωτ. Pajac Slovensky/Shutterstock Inc.)

Η οικονομία της Ζανζιβάρης βασίζεται στην εξαγωγή μπαχαρικών (κυρίως γαρίφαλο, αλλά και κανέλα και μαύρο πιπέρι), φυκιών και raffia, ένα είδος φοινικοειδούς. Τα τελευταία χρόνια η περιοχή έχει μεταβληθεί και σε σημαντικό τουριστικό προορισμό, καθώς διαθέτει μαγευτικές, εξωτικές παραλίες με χρυσή άμμο και κοραλλιογενή βυθό!

Το «Νησί της Φυλακής» στη Ζανζιβάρη (φωτ. margo1778/Shutterstock Inc.)
Το «Νησί της Φυλακής» στη Ζανζιβάρη (φωτ. margo1778/Shutterstock Inc.)

Bonus Facts

  • Πολύ ενδιαφέρον παρουσιάζει η κουζίνα της Ζανζιβάρης, καθώς είναι ένα fusion μίγμα ινδικών, αραβικών, κινεζικών, πορτογαλικών και αφρικανικών στοιχείων, με συνοδεία άφθονων μπαχαρικών!

  • Το 1946 γεννήθηκε στη Ζανζιβάρη ο διάσημος τραγουδιστής του συγκροτήματος των Κουίν, Φρέντι Μέρκιουρι!

  • Αν επισκεφθείτε τη Ζανζιβάρη, μη διστάζετε να χαιρετίσετε τους ντόπιους λέγοντας Μάμπο ή Τζάμπο σε άπταιστα σουαχίλι!

  • Το νησί Πέμπα είναι ο τόπος κατοικίας του ομώνυμου είδους ιπτάμενης αλεπούς!

Χαρακτηριστική πόρτα στη Στόουν Τάουν (φωτ. Wikimedia Commons)
Χαρακτηριστική πόρτα στη Στόουν Τάουν (φωτ. Wikimedia Commons)
Προϊόντα σε υπαίθρια αγορά (φωτ. Traveler by Unique)
Προϊόντα σε υπαίθρια αγορά (φωτ. Traveler by Unique)
Ηλιοβασίλεμα στη Στόουν Τάουν (φωτ. Wikimedia Commons)
Ηλιοβασίλεμα στη Στόουν Τάουν (φωτ. Wikimedia Commons)

Κάντε μια κοινοποίηση αν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα η ανάρτηση —->
Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on email
Μην χάσετε τα παρακάτω άρθρα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Διαβάστε Περισσότερα
Youtube

Οι Γεωγραφικοί στο YouTube