Λαπωνία, η γη των Σαάμι και του Σάντα Κλάους

Σαάμι άνδρας και παιδί στο Φίνμαρκ της Νορβηγίας, γύρω στο 1900 (Εθνική Βιβλιοθήκη Νορβηγίας)

γράφει ο Βασίλης Παπαδόπουλος

 Χάρτης των ΣαάμιΗ Λαπωνία (Sápmi στη βόρεια σααμική γλώσσα) είναι μια γεωγραφική περιοχή στη Σκανδιναβική χερσόνησο, με το μεγαλύτερο μέρος της να βρίσκεται βόρεια του Αρκτικού κύκλου. Εκτείνεται σε τέσσερις χώρες: Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία και Ρωσία. Στα βόρεια βρέχεται από τη Θάλασσα Μπάρεντς, στα δυτικά από τη Νορβηγική και στα ανατολικά από τη Λευκή Θάλασσα. Είναι η γη που παραδοσιακά κατοικεί η φυλή των Σαάμι (οι γνωστοί σε μας ως Λάπωνες).

Το φυσικό τοπίο της Λαπωνίας περιλαμβάνει στα δυτικά φιόρδ, βαθιές κοιλάδες και βουνά, ενώ όσο προχωράμε ανατολικότερα το τοπίο μετατρέπεται σε μια χαμηλή πεδιάδα με λίμνες και βάλτους. Στο βορειοανατολικό άκρο εκτείνεται μέχρι την τούνδρα, στη ρωσική χερσόνησο Κόλα. Το κλίμα είναι υποαρκτικό με αραιή βλάστηση, εκτός από το νότιο τμήμα που καλύπτεται από πυκνά δάση. Στη δυτική ακτή οι χειμώνες είναι αισθητά λιγότερο ψυχροί και με περισσότερες βροχοπτώσεις σε σχέση με το ανατολικότερο τμήμα.
Εκτροφή ταράνδων
Οι Σαάμι (ο όρος Λάπωνες ενδεχομένως να θεωρείται σήμερα προσβλητικός) είναι Φιννοουγγρικός λαός που κατοικεί εδώ και 3.500 χρόνια στην περιοχή της Λαπωνίας. Μιλούν μια ομάδα γλωσσών, τις γλώσσες Σάμι, που ανήκουν στην Ουραλική γλωσσική οικογένεια και είναι πιο κοντά στις φιννικές γλώσσες, όπως τα ουγγρικά, τα φινλανδικά και τα εσθονικά. Οι Σαάμι δεν ξεπερνούν σήμερα το 5% του συνολικού πληθυσμού της περιοχής (50.000 με 100.000 σε έναν πληθυσμό περίπου 2 εκατομμυρίων).
Οι Σαάμι είναι γνωστοί για τα ιδιαίτερα έθιμα και τον πολιτισμό τους. Στις παραδοσιακές ασχολίες τους περιλαμβάνονται η αλιεία και κυρίως η εκτροφή ταράνδων, μια σημαντική πτυχή της νομαδικής κουλτούρας τους. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, έχουν επιτύχει και έναν μεγάλο βαθμό αυτονομίας, έχοντας συγκροτήσει τα δικά τους κοινοβούλια στις χώρες που κατοικούν.

Η Λαπωνία έχει αναδειχθεί στις μέρες μας σε σημαντικό τουριστικό προορισμό, καθώς διαθέτει μαγευτικά τοπία και εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, όπως το Βόρειο Σέλας και ο ήλιος του μεσονυχτίου! Οι τουρίστες μπορούν να πάνε για ψάρεμα, να περπατήσουν στα βουνά ή να πάνε βόλτα με βάρκα στα ποτάμια, να γευτούν τοπικά πιάτα, όπως τάρανδο ραγού και σούπα με μανιτάρια, και να κοιμηθούν σε μια παραδοσιακή καλύβα των Σαάμι!

Το βόρειο σέλας δημιουργεί απόκοσμα τοπία (φωτ. Τhomas Κast | Visit Finland)

Ξακουστό σε όλο τον κόσμο είναι το Ροβανιέμι, η πρωτεύουσα της φινλανδικής Λαπωνίας, σε απόσταση μόλις 6 χλμ. από τον Αρκτικό κύκλο! Οι Φινλανδοί το έχουν αναγορεύσει σε πατρίδα του πασίγνωστου Σάντα Κλάους (όχι του δικού μας Άγιου Βασίλη, μην τα μπερδεύετε…). Κι άλλες χώρες του Βορρά έχουν ονομάσει δικές τους περιοχές ως τόπους καταγωγής του, αλλά φαίνεται ότι οι Φινλανδοί είναι πιο επιτυχημένοι…

Ο Σάντα Κλάους στη δυτική κουλτούρα αποτελεί ένα μίγμα στοιχείων από τον Άγιο Νικόλαο, την Βρετανική φιγούρα του Father Christmas, τον Ολλανδό Sinterklaas, αλλά και από τη γερμανική θεότητα Odin, που συνδέεται με διάφορα παγανιστικά έθιμα του χειμώνα. Στον βασικό μύθο του γενναιόδωρου Άγιου Νικόλαου οι βόρειοι λαοί πρόσθεσαν δικά τους στοιχεία, όπως το έλκηθρο, τους ταράνδους και τις μεγάλες κάλτσες! Η σημερινή μορφή του γέροντα με την άσπρη γενειάδα και την κόκκινη στολή άρχισε να διαμορφώνεται τον 19ο αιώνα: σ’ αυτό συνέβαλε το ποίημα «A Visit from St. Nicholas» του 1823, το περιοδικό «Harper’s Weekly» του 1863 που τον παρουσίασε σε εικόνα, το παιδικό βιβλίο «The Life and Adventures of Santa Claus» του 1902, αλλά και η γνωστή εταιρεία Coca Cola, που τον παρουσίασε με πρωτοχρονιάτικα δώρα στα χρώματά της! Στην Ελλάδα η δυτική εκδοχή του Άγιου Βασίλη πρέπει να πέρασε γύρω στα 1950-1960 από τις χριστουγεννιάτικες κάρτες που έστελναν Έλληνες του εξωτερικού στην πατρίδα…

Ο Σάντα Κλάους με το έλκηθρό του στη φινλανδική Λαπωνία

BONUS FACT: Στις γλώσσες Σάμι υπάρχουν 300 λέξεις για να περιγράψουν το χιόνι…

Κάντε μια κοινοποίηση αν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα η ανάρτηση —->
Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on email

Αν σας αρέσει το περιεχόμενο που ανεβάζουμε, ακολουθείστε μας στο Facebook, Twitter, Instagram, Youtube και Pinterest  για πιο άμεση επικοινωνία.

Μην χάσετε τα παρακάτω άρθρα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Διαβάστε Περισσότερα
Youtube

Οι Γεωγραφικοί στο YouTube