Search
Close this search box.
Search
Close this search box.

Όσα πρέπει να γνωρίζετε για τον Πρώτο Μεσημβρινό (Μεσημβρινός του Γκρίνουιτς)

Ο Πρώτος Μεσημβρινός είναι η γραμμή του γεωγραφικού μήκους 0°, το σημείο εκκίνησης για τη μέτρηση της απόστασης τόσο ανατολικά όσο και δυτικά γύρω από τη Γη. Ο πρώτος μεσημβρινός είναι αυθαίρετος, που σημαίνει ότι θα μπορούσε να επιλεγεί οπουδήποτε.
Όσα πρέπει να γνωρίζετε για τον Πρώτο Μεσημβρινό (Μεσημβρινός του Γκρίνουιτς)

Ο Πρώτος Μεσημβρινός είναι η γραμμή του γεωγραφικού μήκους 0°, το σημείο εκκίνησης για τη μέτρηση της απόστασης τόσο ανατολικά όσο και δυτικά γύρω από τη Γη. Ο πρώτος μεσημβρινός είναι αυθαίρετος, που σημαίνει ότι θα μπορούσε να επιλεγεί οπουδήποτε.

Οποιαδήποτε γραμμή γεωγραφικού μήκους (ένας μεσημβρινός δηλαδή) μπορεί να χρησιμεύσει ως η γραμμή γεωγραφικού μήκους 0. Ωστόσο, υπάρχει η διεθνής συμφωνία ότι ο μεσημβρινός που διασχίζει το Γκρίνουιτς της Αγγλίας θεωρείται ο επίσημος πρώτος μεσημβρινός. Γκρένιτς αν επιθυμείτε να το λέτε με τη σωστή βρετανική προφορά.

Ένα νεαρό κορίτσι και η οικογένειά της στέκονται ανατολικά και δυτικά στο Γκρίνουιτς της Αγγλίας, όπου μια λωρίδα σηματοδοτεί μηδενικό γεωγραφικό μήκος. (πηγή: national geographic/ Bruce Dale)
Ένα νεαρό κορίτσι και η οικογένειά της στέκονται ανατολικά και δυτικά στο Γκρίνουιτς της Αγγλίας, όπου μια λωρίδα σηματοδοτεί μηδενικό γεωγραφικό μήκος. (πηγή: national geographic/ Bruce Dale)

Οι κυβερνήσεις δεν συμφωνούσαν πάντα ότι ο μεσημβρινός του Γκρίνουιτς ήταν ο κύριος μεσημβρινός αναφοράς, καθιστώντας την πλοήγηση σε μεγάλες αποστάσεις πολύ δύσκολη. Διαφορετικές χώρες χρησιμοποιούσαν χάρτες με γεωγραφικό μήκος βάσει του μεσημβρινού που διέρχεται από την πρωτεύουσά τους. Έτσι η Γαλλία χρησιμοποιούσε χάρτες με γεωγραφικό μήκος 0 ορισμένη από τη γραμμή που διασχίζει το Παρίσι. Αντίστοιχα στην Κίνα με το Πεκίνο και ούτω καθεξής. Ακόμη και διαφορετικά μέρη της ίδιας χώρας δημοσίευσαν υλικό με βάση τους τοπικούς μεσημβρινούς. Ένα πραγματικό χάος!

Πως ο Μεσημβρινός του Γκρίνουιτς έγινε ο Πρώτος Μεσημβρινός

Ο μεσημβρινός του Γκρίνουιτς ήταν ήδη γνωστός πάνω από έναν αιώνα πριν από τη Διεθνή Διάσκεψη για τους Μεσημβρινούς το 1884, χάρη στο έργο του 5ου Βασιλικού Αστρονόμου, Nevil Maskelyne. Ο πρώτος Βασιλικός αστρονόμος, ο John Flamsteed είχε περάσει πάνω από 40 χρόνια παρατηρώντας και υπολογίζοντας τις λεπτομερείς θέσεις των αστεριών, αλλά ο τελικός κατάλογος χρησιμοποιήθηκε κυρίως από άλλους αστρονόμους και όχι από πλοηγούς στη θάλασσα. 

Οι διαδοχικοί βασιλικοί αστρονόμοι προσπάθησαν να βελτιώσουν τα δεδομένα, αλλά ο Maskelyne ήταν αυτός που συνειδητοποίησε ότι οι ναυτικοί ήθελαν μια μορφή που ήταν εύκολη στη χρήση, και έτσι το 1766 δημιούργησε ένα βιβλίο με αστρονομικά δεδομένα για το επόμενο έτος, γνωστό ως Ναυτικό Αλμανάκ. Μέχρι τη στιγμή που οι εκπρόσωποι συγκεντρώθηκαν για το συνέδριο το 1884, πάνω από το 70% των ναυτιλιακών εταιρειών του κόσμου χρησιμοποιούσαν βρετανικούς χάρτες βασισμένους στον μεσημβρινό του Γκρίνουιτς, επομένως ήταν πρακτικό και οικονομικό να υιοθετηθεί αυτός ως ο κύριος μεσημβρινός.

Η πρωτοβουλία της διεθνούς συνάντησης ήταν του προέδρου των ΗΠΑ Chester Arthur. Έλαβε χώρα τον Οκτώβριο του 1884 στην Ουάσιγκτον και εκπρόσωποι από 26 χώρες συμφώνησαν να επιλέξουν τον μεσημβρινό που διέρχεται από το Βασιλικό Αστεροσκοπείο στο Γκρίνουιτς της Αγγλίας. Πληροφοριακά η Ελλάδα δεν συμμετείχε στη σύσκεψη.

Η Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC)

Ο πρώτος μεσημβρινός ορίζει επίσης τη Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC). Η UTC δεν αλλάζει ποτέ για θερινή εξοικονόμηση ή οτιδήποτε άλλο. Ακριβώς όπως ο πρώτος μεσημβρινός είναι το πρότυπο για το γεωγραφικό μήκος, η UTC είναι το πρότυπο για το χρόνο. Όλες οι χώρες και οι περιοχές μετρούν τις ζώνες ώρας τους σύμφωνα με τη UTC.

Η UTC επισημοποιήθηκε το 1960 από την Διεθνή Συμβουλευτική Επιτροπή Ραδιοεπικοινωνιών στη Σύσταση 374 ενώ το σύστημα διορθώθηκε αρκετές φορές, έως ότου υιοθετήθηκε το περίφημο άλμα δευτερολέπτου το 1972 για την απλοποίηση μελλοντικών ρυθμίσεων.

Οι ωριαίες ζώνες ώρας είναι 27 (δηλαδή με διαφορά μιας ώρας). Από UTC -12:00 ως UTC +14:00. Αν προσθέσουμε και τις περίεργες ζώνες ώρας με τα +30λ και τα +45λ φτάνουμε τις 38 ζώνες Περισσότερες πληροφορίες (και άγνωστα φακτς) θα βρείτε εδώ.

Αυτό το 24ωρο ρολόι εμφανίζει την ώρα Γκρίνουιτς (GMT), στην οποία βασίζεται το σύστημα Διεθνούς Ζώνης ώρας. (πηγή: wikipedia)
Αυτό το 24ωρο ρολόι εμφανίζει την ώρα Γκρίνουιτς (GMT), στην οποία βασίζεται το σύστημα Διεθνούς Ζώνης ώρας. (πηγή: wikipedia)

Η Διεθνής Γραμμή Ημερομηνίας

Ο Πρώτος Μεσημβρινός βοηθά επίσης στον ορισμό της Διεθνούς Γραμμής Ημερομηνίας. Το γεωγραφικό μήκος της Γης είναι 360 μοίρες, επομένως το μισό σημείο της διαδρομής από τον πρώτο μεσημβρινό είναι ο 180ος μεσημβρινός. Η νοητή αυτή γραμμή που διασχίζει τον Ειρηνικό Ωκεανό ονομάστηκε Διεθνής Γραμμή Ημερομηνίας και χωρίζει το χτες από το αύριο.

Περνώντας την γραμμή προς τα ανατολικά αφαιρούμε μια μέρα ενώ προς τα δυτικά προσθέτουμε μια μέρα.

Ανατολικό και δυτικό ημισφαίριο

Ο Πρώτος Μεσημβρινός και η Διεθνής Γραμμή Ημερομηνίας σχηματίζουν έναν κύκλο που χωρίζει τη Γη στο ανατολικό και το δυτικό ημισφαίριο. Αυτό είναι παρόμοιο με τον τρόπο που ο Ισημερινός χρησιμεύει ως γραμμή γεωγραφικού πλάτους 0 και χωρίζει τη Γη στο βόρειο και στο νότιο ημισφαίριο.

Το ανατολικό ημισφαίριο βρίσκεται ανατολικά του πρώτου μεσημβρινού και δυτικά της Διεθνούς Γραμμής Ημερομηνίας. Οι περισσότερες χερσαίες μάζες της Γης, συμπεριλαμβανομένης όλης της Ασίας και της Αυστραλίας, και το μεγαλύτερο μέρος της Αφρικής, αποτελούν μέρος του ανατολικού ημισφαιρίου.

Το δυτικό ημισφαίριο βρίσκεται δυτικά του πρώτου μεσημβρινού και ανατολικά της Διεθνούς Γραμμής Ημερομηνίας. Η Αμερική, το δυτικό τμήμα των Βρετανικών Νήσων (συμπεριλαμβανομένης της Ιρλανδίας και της Ουαλίας) και το βορειοδυτικό τμήμα της Αφρικής είναι χερσαίες μάζες στο δυτικό ημισφαίριο.

Εδώ οι καλοί οι χάρτες: Τα ημισφαίρια της Γης (πηγή: wikipedia)
Εδώ οι καλοί οι χάρτες: Τα ημισφαίρια της Γης (πηγή: wikipedia)

Η διαφορά του ιστορικού και του σημερινού Πρώτου Μεσημβρινού

Ο ιστορικός Πρώτος Μεσημβρινός και ο σημερινός Πρώτος Μεσημβρινός, που χρησιμοποιείται από τα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης, είναι δύο ξεχωριστοί μεσημβρινοί που έχουν οριστεί με διαφορετικούς τρόπους.

Ο ιστορικός πρώτος μεσημβρινός βασίζεται στην ευθυγράμμιση βορρά-νότου του Airy Transit Circle στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο. Το όργανο εγκαταστάθηκε το 1850 και ο μεσημβρινός που όρισε υιοθετήθηκε αργότερα ως ο Πρώτος Μεσημβρινός το 1884. Πάνω από έναν αιώνα αργότερα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δορυφορικά δεδομένα για να επανεκτιμήσουν το σχήμα της Γης και αυτοί οι υπολογισμοί παρήγαγαν μια μετατόπιση στη θέση του πρώτου μεσημβρινού που βρίσκεται 102 μέτρα ανατολικά του Βασιλικού Αστεροσκοπείου

Τα καινούρια τεχνολογικά μέσα αναφέρονται αυτόματα σε αυτόν τον εικονικό μεσημβρινό που πλέον δεν ορίζεται από ένα φυσικό όργανο στην επιφάνεια της Γης αλλά από δορυφόρους.

Από ποιες χώρες περνάει ο Πρώτος Μεσημβρινός

Στην πορεία του από πόλο σε πόλο, ο Μεσημβρινός περνά από 8 χώρες, οι οποίες όλες βρίσκονται στο Βόρειο Ημισφαίριο: το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και την Ισπανία στην Ευρώπη και την Αλγερία, το Μάλι, την Μπουρκίνα Φάσο, το Τόγκο και την Γκάνα στην Αφρική.

Εδώ οι καλοί χάρτες: Από ποιες χώρες περνάει ο Πρώτος Μεσημβρινός (πηγή: quora)
Εδώ οι καλοί χάρτες: Από ποιες χώρες περνάει ο Πρώτος Μεσημβρινός (πηγή: quora)

Η μόνη χερσαία μάζα που διασχίζει ο Πρώτος Μεσημβρινός στο Νότιο Ημισφαίριο είναι η Ανταρκτική.

Bonus Facts

  • Σήμερα, μια δέσμη λέιζερ που στοχεύει προς τα βόρεια από το Βασιλικό Αστεροσκοπείο στο Γκρίνουιτς της Αγγλίας μας υποδεικνύει τον Πρώτο Μεσημβρινό.
  • Η Γη δεν είναι ο μόνος πλανήτης με πρώτο μεσημβρινό. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν κρατήρες ή άλλα γεωγραφικά χαρακτηριστικά για να σημειώσουν τους πρώτους μεσημβρινούς σε άλλους πλανήτες και ουράνια σώματα. Ο κύριος μεσημβρινός του Άρη διασχίζει έναν κρατήρα που ονομάζεται Airy-0. Ο πρώτος μεσημβρινός της Σελήνης περνάει κοντά από έναν κρατήρα που ονομάζεται Bruce.
Παντελής Κάκαρης
Παντελής Κάκαρης
Τι γίνεται όταν ένας άνθρωπος είναι νερντ της γεωγραφίας και ταυτόχρονα δεν χορταίνει τα ταξίδια; Δημιουργεί το geografikoi.gr

Μία Απάντηση

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

* Ορισμένοι σύνδεσμοι σε αυτήν την ανάρτηση οδηγούν σε συνεργαζόμενες σελίδες. Εάν αγοράσετε κάτι μέσω αυτών, μπορεί να κερδίσω μια μικρή προμήθεια — η οποία ΔΕΝ σας επιβαρύνει σε κάτι! Με αυτόν τον τρόπο το geografikoi.gr συντηρείται και μπορώ και παρέχω το περιεχόμενο του δωρεάν.